-
Links
-
Η αποκάλυψη του Ιωάννου.
03.06.2010
Photo: “Whispering girls”. Στιγμιότυπο από την παράσταση The Emperor’s New Clothes - Εθνικό Μπαλέτο Σόφιας - 2005.
Ίσως όλο αυτό να μοιάζει λίγο παρωχημένο, αλλά νομίζω ότι τώρα που έχει περάσει λίγος καιρός και οι ματιές είναι λίγο πιο ψύχραιμες αξίζει τον κόπο να το ξαναδούμε πάλι κάποια πράγματα.
Με αφορμή την έκθεση της συλλογής του Δάκη Ιωάννου στο «New museum» της νέας Υόρκη, δόθηκε μια χρυσή ευκαιρία για επίθεση στον εν λόγω συλλέκτη. Ίσως όμως, να είναι κάτι παραπάνω από μια απλή ευκαιρία για να βγάλει ο κάθε πικραμένος (η παραπλανημένος) τα απωθημένα του.
Διάβαζα στη Lifo αρκετό καιρό πριν τα σχόλια των αμερικάνικων έντυπων. Οι κριτικές κάνουν λόγο για ένα νοηματικό αχταρμά, επίδειξη πλουτισμού, κιτς και παιδαριώδη τέχνη. Σε αρκετά διαφορετικό τόνο πάντως η συντάκτρια της παρουσίασης, Μαρίνα Φωκίδη σημειώνει,
«Δεν υπάρχει θέμα ότι τα περισσότερα έργα της συλλογής του Δάκη Ιωάννου εκφράζουν ανεπιφύλακτα κάποιες από τις κυρίαρχες τάσεις στη σύγχρονη τέχνη, μιας δεκαπενταετίας τουλάχιστον! Είναι επίσης γεγονός πως πολλά από τα έργα είναι πολύ σημαντικά δείγματα δουλειάς των καλλιτεχνών που τα έχουν δημιουργήσει, και μάλιστα κομμάτια τα οποία ίσως και τα μουσεία να μην έχουν τελευταίως και τα απαραίτητα χρήματα για να τα αποκτήσουν…»
Τελειώνοντας μάλιστα αναφέρει,
«Δεν έχω δει την έκθεση αυτή για να έχω προσωπική γνώμη, ένα μοιάζει σίγουρο πάντως από αυτά που διαβάζω, πως στις δύσκολες εποχές που έρχονται, στις οποίες η ματαίωση της «πλουτοκρατίας» και της «άπληστης ευμάρειας» ως νόημα ζωής είναι σίγουρα από τα πιο επίκαιρα θέματα, ίσως τα εντυπωσιακά θεάματα λόγω απλά της αφθονίας να μην είναι τόσο επαρκή. Ίσως και οι πιο πειραματικές προσπάθειες, μικρότερες σε κλίμακα, χωρίς να θυσιάζουν καθόλου από τη νοηματική αναγκαιότητα της ύπαρξής τους, ή τα πιο συμμαζεμένα ευρηματικά σχόλια απέναντι στην τέχνη και στη ζωή να είναι ικανά να αναδείξουν τις πιο ενδιαφέρουσες πλευρές ακόμη και της πιο «πλούσιας» συλλογής. Το ποιος έχει τα περισσότερα και τα σημαντικότερα μοιάζει να μην είναι πια μια αρετή «της μόδας».»
Αλήθεια είναι εντυπωσιακό. Τα αμερικάνικα ΜΜΕ τώρα κατάλαβαν την αρχιτεκτονική της συλλογής Ιωάννου? Μιλάμε για έναν από τους μεγαλύτερους συλλέκτες παγκοσμίως! «Ο μεγάλος πλούτος και το μικρό γούστο» τώρα αποκαλύφθηκαν, η παιδαριώδης τέχνη? Για να καταλάβω, οι καλλιτέχνες που έχουν έργα τους στην συλλογή από πού είναι? Ήρθαν από τα βουνά των Ιμαλάιων ή από την ζούγκλα του Αμαζονίου? Δεν είναι διακεκριμένοι δημιουργοί του δυτικού (και του δυτικοποιημένου) κόσμου? Οι άλλες συλλογές και τα μουσεία δεν έχουν Jeff Coons και Chapman brothers?
Τώρα μας πείραξε ο πλούτος? Ποιο είναι το πρόβλημα, ότι κάποιος έχει συσσωρεύσει πολύ ή ότι τον επιδεικνύει? Μήπως το πρόβλημα είναι ότι αυτός που έχει τον πλούτο προσπαθεί (και το έχει καταφέρει τουλάχιστον στο «art crowd») να επιβάλει και την αισθητική του? Και αν αυτή η αισθητική του «ποιος έχει τα περισσότερα και τα σημαντικότερα» μοιάζει να μην είναι πια μια αρετή «της μόδας» ποιος είναι υπεύθυνος που κάποτε ήταν της μόδας, έπρεπε να έρθει η κρίση για να σταματήσει να είναι? Αν υποθέσουμε ότι τα αγαθά συνέχιζαν να ρέουν δεν θα υπήρχε πρόβλημα αισθητικής? Σε ποιό κόσμο ζουν αυτοί που ανακάλυψαν τώρα το χυδαίο στην συλλογή Ιωάννου?
Τουλάχιστον την κ. Φωκίδη την καταλαβαίνω, δείχνει μια σταθερή στάση. Δεν ξέρω αν είχε ποτέ τέτοιου είδους αισθητικές ή καλλιτεχνικές διαφωνίες και ούτε τώρα φαίνεται να έχει. Καλώς ή κακώς δεν εκφράζει όπως οι αμερικάνοι την προσωπική της άποψη για αυτά τα έργα. Όπως αντέγραψα και πριν αναφέρει ότι: «…τα περισσότερα έργα της συλλογής του Δάκη Ιωάννου εκφράζουν ανεπιφύλακτα κάποιες από τις κυρίαρχες τάσεις στη σύγχρονη τέχνη…» και «Είναι επίσης γεγονός πως πολλά από τα έργα είναι πολύ σημαντικά δείγματα δουλειάς των καλλιτεχνών που τα έχουν δημιουργήσει» Δεν μας λέει δηλαδή αν αυτά (που όντως εκφράζουν τις κυρίαρχες τάσεις) είναι εύστοχα ή ανόητα, σοβαρά ή παιδαριώδη αν παρόλο που είναι σημαντικά για τους καλλιτέχνες που τα έχουν φτιάξει, είναι σημαντικά και για όλους εμάς που τα βλέπουμε.
Γιατί η κριτική στον Ιωάννου έχει να κάνει με το αν είναι πλούσιος ή όχι και με το αν προσφέρει (γενικώς) στην τέχνη ασχολούμενος με αυτή ως πρόσωπο? Γιατί αρκούμαστε σε επευφημίες του τύπου τουλάχιστον αυτός κάτι κάνει ή μας φέρνει σε επαφή με το τι γίνεται σήμερα. Είναι σημαντικό αυτό? Και αν το δικό του σήμερα δεν είναι σημαντικό (όπως τουλάχιστον υπονοούν οι κριτικές) γιατί πρέπει ντε και καλά να έρθουμε σε επαφή με αυτό? Πότε θα μιλήσουμε για τα έργα και πόσο σημαντικά είναι αυτά για εμάς? Πότε θα πούμε αν αισθανθήκαμε κάτι και τι είναι αυτό, όταν τα είδαμε? Αν μας επηρέασαν θετικά την ζωή ή έστω την αισθητική? Είναι αρκετό να περιγράφουμε την υπάρχουσα κατάσταση όπως αυτή διαμορφώνεται από έναν μαικήνα ή αυτή η κατάσταση εδραιώνεται αυτοδίκαια αφού εκείνος την διαμορφώνει? Γιατί? Οι δημοσιογράφοι καλά κάνουν και ενημερώνουν για τις διαμορφούμενες πραγματικότητες, είναι μέρος της δουλειάς τους, εμείς που βλέπουμε αυτές τις πραγματικότητες και οι άνθρωποι που ασχολούνται με την κριτική της τέχνης γιατί απλά παρατηρούμε την διαμόρφωση τους?
Ίσως να σκεφτόμαστε ότι αφού όλα αυτά γίνονται από τόσο σημαντικούς ανθρώπους και εναγκαλίζονται από μουσεία, φεστιβάλ, τύπο, δεν μπορεί σημαντικά θα είναι. Αν όμως μέρος αυτών των υποστηρικτών αλλάξει γνώμη επειδή «δεν είναι πια της μόδας» τι κάνουμε?
Υ.Γ.
Φοβάμαι μήπως το κείμενο παρερμηνευτεί ως καταγγελτικο, μα δεν είναι.
4 Σχόλια στο “Η αποκάλυψη του Ιωάννου.”
Σχολιάστε
Σχόλιο από silezukuk — 03/06/2010 στις 14:29
Για να σπάσουν τα μηδέν σχόλια: Εκείνο που μου αρέσει είναι ότι μιλάς σαν φυσιολογικός άνθρωπος. Ούτε πόζες, ούτε δηθενιές.
Αν κατάλαβα καλά, διαβάζοντας το άρθρο της Φωκίδου, οι κριτικοί στάθηκαν ιδιαίτερα στη δουλειά του επιμελητή. Στην οποία μου φαίνεται ότι δίνουν υπερβολική σημασία.Το μεμονωμένο έργο μοιάζει να απουσιάζει. Σκέφτομαι ωστόσο ότι κάποιες παρατηρήσεις τους προϋποθέτουν να έχει διαβάσει κανείς τα προηγούμενα κριτικά τους σημειώματα (και ενδεχομένως να κάνει τον κόπο να ψάξει για τα επόμενα). Αν τους εκτιμά βέβαια. Δεν μπορεί να τα γράψει κανείς όλα σ’ ένα σημείωμα.
Σχόλιο από Konstantinos Kostouros — 03/06/2010 στις 18:22
Ευχαριστώ για τα καλά σου λόγια και κυρίως που έσπασες το κόμπλεξ μου με το 0. Η αλήθεια είναι ότι αν έχεις παρέα είναι πολύ καλύτερα!
Θα το προχωρήσω λίγο και ακομπλεξάριστα θα σου πω ότι το γεγονός ότι ασχολήθηκαν με το έργο του επιμελητή και δεν έδωσαν σημασία στο μεμονωμένο έργο δεν είναι για μένα πρωτεύον. Δηλαδή δεν με απασχολεί η μάχη του ποιος έχει το πάνω χέρι, ο καλλιτέχνης ή ο επιμελητής. Ίσως ένα «υπερέργο» φτιαγμένο από την ευφυΐα του επιμελητή που καταφέρνει να συνδέσει όλα τα έργα τα οποία λειτουργούν απλά ως κομμάτια ενός παζλ να είναι μια ανάγνωση καλύτερη και πιθανόν ένα νέο έργο ανώτερο από τα κομμάτια του. Δεν θα τα χαλάσουμε για τα οφίτσια της ψυχοπνευματικής ανωτερότητας…
Αυτό που με χαλάει είναι ότι τελικά δεν μπαίνουμε ποτέ στην ουσία. Μας αφορά αυτό το δημιούργημα ή όχι, είναι επιτυχές ή όχι, μας προσφέρει κάτι ή όχι? Ξεκάθαρα και προσωπικά. Η κουβέντα είναι γενικώς: «…εκφράζουν ανεπιφύλακτα κάποιες από τις κυρίαρχες τάσεις στη σύγχρονη τέχνη…» ή «…πολλά από τα έργα είναι πολύ σημαντικά δείγματα δουλειάς των καλλιτεχνών που τα έχουν δημιουργήσει». Εμάς μας λέει κάτι και αν ναι γιατί? Ή μήπως επειδή τα δείχνει ένας συλλέκτης σε ένα μεγάλο μουσείο, δεν μπορεί μια χαρά θα είναι…?
Και όντως έχεις δίκαιο, κανονικά θέλει ένα μεγαλύτερο ψάξιμο, αλλά άδραξα της ευκαιρίας, γιατί νιώθω ότι αυτή η αποστασιοποιημένη αποδοχή που έχει το συγκεκριμένο άρθρο, είναι ενδεικτική της σημερινής κριτικής γλώσσας.
Pingback από Η αποκάλυψη του Ιωάννου ΙΙ (ή ας το κάνουμε λοιπόν, ας τα βάλουμε μαζί του)! « Kωνσταντίνος Κωστούρος — 17/06/2010 στις 12:35
Pingback από «Η τέχνη όπως την ξέρουμε τελείωσε». Πως αυτό; Έχει η τέχνη ημερομηνία λήξεως; « Kωνσταντίνος Κωστούρος — 02/12/2011 στις 10:34
[...] τα βρεις αν θες εδώ και [...]